บทความ : ระบบนิเวศของจุลชีพในขวดที่ปิดสนิท

การทดลองนี้เริ่มมาจากความบังเอิญที่ไปพบขวดขนาดเล็กที่บรรจุตัวอย่างน้ำจากแหล่งน้ำที่ปิดสนิท และถูกทิ้งไว้เป็นเวลากว่า 2-3 ปี มาแล้ว

จากการสังเกตน้ำภายในขวดด้วยตาเปล่าพบว่ามีสาหร่ายสีเขียวอยู่ภายใน ทั้งที่โดยปรกติแล้ว การเก็บตัวอย่างน้ำมักจะเก็บเฉพาะน้ำที่ไม่มีสิ่งแปลกปลอมอื่นใดปนอยู่ สิ่งที่น่าสังเกตไม่ได้อยู่ที่ว่ามีสาหร่ายอยู่ในขวดได้อย่างไร (เนื่องจากเป็นตัวอย่างน้ำจากแหล่งน้ำธรรมชาติ) หากแต่ว่าสาหร่ายเหล่านี้มีชีวิตอยู่ได้อย่างไรในขวดที่มีน้ำเพียงน้อยนิด อีกทั้งยังถูกปิดอย่างมิดชิดซึ่งไม่น่าจะมีอากาศไหลเวียนเข้าออกจากขวดไปได้

เมื่อนำตัวอย่างดังกล่าวไปส่องด้วยกล้องจุลทรรศน์ จะพบว่ามีสาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียว สาหร่ายดังกล่าวเป็นกลุ่มสาหร่ายที่มีเยื่อหุ้มนิวเคลียร์ส (eukaryotic algae) รวมถึงมีสิ่งมีชีวิตรูปแบบอื่นๆ ทั้งที่เป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียว (protists) และสิ่งมีชีวิตหลายเซลล์ (multicellular organism) อีกหลายชนิด ที่อยู่รวมกันในน้ำ นอกจากสาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียวหรือไซยาโนแบคทีเรีย ยังพบโพรแคริโอต (prokaryote) ซึ่ง เป็นสิ่งมีชีวิตที่ประกอบด้วยออร์แกเนลที่ไม่มีเยื่อหุ้ม ไม่มีนิวเคลียส มักเป็นสิ่งมีชีวิตเซลล์เดียวอีกด้วย โดยสีที่แตกต่างกันของทั้งสองกลุ่มนี้เกิดจากการสังเคราะห์แสงสีที่ต่างกันออกมาจากองค์ประกอบที่แตกต่างกันของสีที่ใช้ในการสังเคราะห์แสง

สาหร่ายสีเขียวส่วนใหญ่ที่พบจะจัดอยู่ในกลุ่มสาหร่ายเซลล์เดียว แต่ก็สามารถพบเห็นกลุ่มของสาหร่ายประเภทสองเซลล์หรือสี่เซลล์รวมอยู่ด้วย การระบุสาหร่ายเหล่านี้ไม่ใช่เรื่องง่ายเพราะมีหลายชนิดที่มีลักษณะคล้ายกัน แต่ในกรณีนี้ การจำแนกสามารถกระทำได้ เนื่องจากลักษณะของการขึ้นรูปกลุ่มของเซลล์จะอยู่รวม

รูปที่ 1 สาหร่ายสีเขียว

สาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียวส่วนใหญ่ที่พบจะเส้นใยเช่นเดียวกับรูปที่ 2 และ 3 เส้นใยเหล่านี้มีส่วนแบ่งตามเซลล์ที่สอดคล้องกับแต่ละส่วน สิ่งมีชีวิตเหล่านี้ไม่ถือว่าเป็นเซลล์หลายเซลล์เนื่องจากเซลล์ของไม่แตกต่างกัน นอกจากนี้ยังมีสาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียวทรงกลมที่หายากซึ่งจัดอยู่ในสกุล Chroococcus

ภาพ 2 เยื่อหุ้มนิวเคลียร์ส สาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียว
ภาพ 3 สาหร่ายสีน้ำเงินแกมเขียว สกุล Chroococcus

ในขวดที่มีน้ำเพียง 3-4 ลบ.ซม. และอากาศเพียงเล็กน้อย มีอะมีบาและแบคทีเรียบางชนิดที่หายาก  อะมีบาและแบคทีเรียเหล่านี้เป็นสิ่งมีชีวิตที่ไม่สังเคราะห์แสงเพียงอย่างเดียวที่สังเกตได้ ดังนั้น ดูเหมือนว่าอะมีบาเป็นผู้บริโภคเพียงรายเดียวที่อาศัยอยู่ภายในขวดใบนี้

โลกใบเล็กในขวดแก้วใบนี้มีประชากรอาศัยอยู่อย่างน้อย 10 ชนิด ได้แก่ สาหร่ายสีเขียว 3 สายพันธุ์ Cyanobacteria 4 ชนิดอะมีบา 1 ชนิด และแบคทีเรีย 2 ชนิด และมีแนวโน้มที่จะพบว่าจำนวนประชากรในโลกใบจิ๋วนี้อาจจะเพิ่มขึ้น หากเราสามารถทำการสำรวจด้วยกล้องจุลทรรศน์ที่มีกำลังขยายสูงเพิ่มขึ้น

Share Button

Post Author: Admin